Zanim zaczniesz
Większość domków nie ma żadnej dokumentacji. Ustal te fakty albo zapisz je jako pytania do elektryka.
Typowe obwody w domku letniskowym
Obwodów jest niewiele, ale każdy dobrze zabezpieczony. W drewnianym domku konfigurator daje obwodom oświetlenia i gniazd łączone aparaty AFDD + RCBO.
| Obwód | Wyłącznik | Przewód mm² | Ochrona | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Oświetlenie · salon i sypialnia | B10 | 3 × 1,5 | AFDD + RCBO 30 mA | Detekcja łuku tam, gdzie przewody biegną w drewnie. |
| Oświetlenie · kuchnia, łazienka, zewnątrz | B10 | 3 × 1,5 | AFDD + RCBO 30 mA | Oprawy zewnętrzne co najmniej IP44. |
| Gniazda w salonie | B16 | 3 × 2,5 | AFDD + RCBO 30 mA | Grzejniki na przedłużaczach to klasyczna przyczyna pożarów. |
| Gniazda w kuchni | B16 | 3 × 2,5 | AFDD + RCBO 30 mA | Czajnik i kuchenka: pilnuj przyłącza 25 A. |
| Gniazdo w łazience | B16 | 3 × 2,5 | AFDD + RCBO 30 mA | Poza strefami 0–2, bryzgoszczelne. |
| Gniazda zewnętrzne | B16 | 3 × 2,5 | AFDD + RCBO 30 mA | Do kosiarki i narzędzi ogrodowych; co najmniej IP44. |
| Podgrzewacz wody 1,5 kW | B16 | 3 × 2,5 | Własny RCBO 30 mA | Woda i prąd razem: 30 mA obowiązkowo. |
| Pompa studzienna | C16 | 3 × 2,5 | Własny RCBO 30 mA | Charakterystyka C na rozruch silnika; przewód dobrany do trasy do pompy. |
Oświetlenie · salon i sypialnia
- Wyłącznik
B10- Przewód · mm²
- 3 × 1,5
- Ochrona
- AFDD + RCBO 30 mA
Detekcja łuku tam, gdzie przewody biegną w drewnie.
Oświetlenie · kuchnia, łazienka, zewnątrz
- Wyłącznik
B10- Przewód · mm²
- 3 × 1,5
- Ochrona
- AFDD + RCBO 30 mA
Oprawy zewnętrzne co najmniej IP44.
Gniazda w salonie
- Wyłącznik
B16- Przewód · mm²
- 3 × 2,5
- Ochrona
- AFDD + RCBO 30 mA
Grzejniki na przedłużaczach to klasyczna przyczyna pożarów.
Gniazda w kuchni
- Wyłącznik
B16- Przewód · mm²
- 3 × 2,5
- Ochrona
- AFDD + RCBO 30 mA
Czajnik i kuchenka: pilnuj przyłącza 25 A.
Gniazdo w łazience
- Wyłącznik
B16- Przewód · mm²
- 3 × 2,5
- Ochrona
- AFDD + RCBO 30 mA
Poza strefami 0–2, bryzgoszczelne.
Gniazda zewnętrzne
- Wyłącznik
B16- Przewód · mm²
- 3 × 2,5
- Ochrona
- AFDD + RCBO 30 mA
Do kosiarki i narzędzi ogrodowych; co najmniej IP44.
Podgrzewacz wody 1,5 kW
- Wyłącznik
B16- Przewód · mm²
- 3 × 2,5
- Ochrona
- Własny RCBO 30 mA
Woda i prąd razem: 30 mA obowiązkowo.
Pompa studzienna
- Wyłącznik
C16- Przewód · mm²
- 3 × 2,5
- Ochrona
- Własny RCBO 30 mA
Charakterystyka C na rozruch silnika; przewód dobrany do trasy do pompy.
Wartości z przykładu poniżej, a nie obliczenie doboru przewodów. Długie linie do studni lub sauny wymagają sprawdzenia spadku napięcia. W układzie TT każdy obwód opiera się na ochronie różnicowoprądowej; konfigurator dodaje też selektywny RCD 100 mA typu S za wyłącznikiem głównym. Tabela pomija obwód gniazd w sypialni.
Plan w praktyce
Mały drewniany domek na linii napowietrznej z własnym uziomem. Widać tu wszystko, co konfigurator dodaje ze względu na drewno, układ TT i brak ogrzewania zimą.
Drewniany domek letniskowy, jednofazowe 25 A, TT
Salon, sypialnia, kuchnia, łazienka z podgrzewaczem wody, oświetlenie i gniazda na zewnątrz, pompa studzienna. Linia napowietrzna.
- 1×Obudowa 2×18 (36 mod.), metal, montaż natynkowy, IP44
- 1×Wyłącznik główny, C25, 2 mod.
- 1×Wyłącznik różnicowoprądowy (RCD), 25 A, 100 mA typ A (S), 2 mod.
- 1×Ogranicznik przepięć (SPD), typ 1+2, układ 1+1 (CT2), 2 mod.
- 1×Przekaźnik napięciowy, 2 mod.
- 1×Blok rozdzielczy 2P 125 A, 14 zacisków na biegun, 2 mod.
Wygenerowane przez konfigurator na podstawie powyższych danych, z 20% rezerwy miejsca. Twój domek będzie inny: uziom, podłączenie i odbiór należą do elektryka z uprawnieniami SEP.
Planowanie krok po kroku
Sześć kroków od licznika na słupie do projektu roboczego, z którym pójdziesz do elektryka.
- 1
Ustal przyłącze i układ sieci
Zapytaj OSD o moc przyłączeniową i układ sieci. W układzie TT potrzebny jest własny uziom; w TN-C-S przewód PEN rozdziela się w budynku, z własnym uziemieniem.
- 2
Opisz budynek i warunki
Drewniane ściany wymagają AFDD, przewodów nierozprzestrzeniających płomienia, metalowej obudowy i instalacji natynkowej lub w rurach metalowych. Nieogrzewany domek potrzebuje obudowy IP44.
- 3
Spisz pomieszczenia, strefy zewnętrzne i pompę
Oświetlenie i gniazda pomieszczenie po pomieszczeniu, potem taras, ogród i studnia. Zanotuj, jak daleko od rozdzielnicy jest pompa.
- 4
Zmieść odbiorniki w mocy przyłącza
Przy 25 A podgrzewacz wody, pompa, czajnik i grzejnik razem mogą wybić zabezpieczenie główne. Zaplanuj, których urządzeń nie będziesz włączać jednocześnie.
- 5
Dobierz zabezpieczenia
RCD 30 mA na każdym obwodzie, selektywny RCD główny w układzie TT, ogranicznik przepięć dla linii napowietrznej, a przy słabej sieci przekaźnik napięciowy.
- 6
Wyeksportuj i przekaż
Wyeksportuj schemat połączeń, listę zakupów i kroki montażu. Elektryk z uprawnieniami wykonuje i mierzy uziom, podłącza rozdzielnicę, sporządza protokół pomiarów i dopuszcza instalację do użytku.
Szczegóły, które warto dopilnować
Wymagania
PN-HD 60364 / przepisy lokalne
- TT: ochrona RCD na każdym obwodzie i uziom o odpowiednio małej rezystancji (RA × IΔn ≤ 50 V).
- Ochrona przed przepięciami dla linii napowietrznej (PN-HD 60364-4-44 §443).
- AFDD zalecane przez PN-HD 60364-4-42, a w niektórych krajach wymagane; w budynkach drewnianych konfigurator je dodaje.
- Obudowa dobrana do pomieszczenia: co najmniej IP44 w nieogrzewanym domku, metalowa na drewnianej ścianie.
- Podłączenie, pomiary uziomu i odbiór wykonuje elektryk z uprawnieniami.
Częste błędy
Drobne przeoczenia, których łatwo uniknąć
- −Rura wodociągowa albo ogrodzenie zamiast uziomu.
- −Samodzielny rozdział PEN albo przerobienie układu TT na TN bez zgody OSD.
- −Przewody ukryte w drewnianych ścianach bez rury metalowej.
- −Plastikowa obudowa na drewnianej ścianie w wilgotnym, nieogrzewanym domku.
- −Pompa studzienna na wyłączniku B, który wybija przy każdym rozruchu.
Najczęstsze pytania
Domek letniskowy: układ TT czy TN-C-S?
Nie wybierasz dowolnie: o tym, jaki układ obsługuje linia, decyduje OSD. Wiejskie linie napowietrzne to często TT, gdzie ochronę przy uszkodzeniu zapewniają własny uziom i wyłączniki RCD. W TN-C-S przewód PEN rozdziela się w budynku i tam uziemia. Jeśli nikt tego nie wie, elektryk musi to ustalić, zanim cokolwiek zostanie podłączone do PE.
Jak zrobić uziemienie w domku letniskowym?
Za pomocą osobnego uziomu: pionowych prętów lub otoku w ziemi, połączonego z główną szyną uziemiającą rozdzielnicy. Elektryk mierzy jego rezystancję, która musi być na tyle mała, żeby wyłączniki RCD zadziałały na czas. Rury wodociągowe, ogrodzenia i zbrojenie same w sobie nie są uziomem.
Czy AFDD jest obowiązkowy w domu drewnianym?
PN-HD 60364-4-42 zaleca urządzenia do detekcji zwarć łukowych, a niektóre kraje wymagają ich w budynkach drewnianych lub sypialniach. Łuk na luźnych zaciskach i uszkodzonych przewodach to klasyczna przyczyna pożarów drewnianych domów, dlatego w drewnianym domku konfigurator dodaje łączone aparaty AFDD + RCBO do obwodów oświetlenia i gniazd.
Czy przy linii napowietrznej potrzebny jest ogranicznik przepięć?
Tak. Linia napowietrzna zbiera przepięcia od wyładowań, które mogą uszkodzić urządzenia i izolację. Konfigurator dodaje łączony ogranicznik typu 1+2 na początku instalacji. Działa on tylko przy dobrym uziemieniu, dlatego uziom trzeba zmierzyć.
Czy 25 A wystarczy na domek letniskowy?
Na oświetlenie, lodówkę, podgrzewacz wody, pompę studzienną i czajnik zwykle tak. Przykład szacuje zapotrzebowanie na ok. 22 A. Ogrzewanie elektryczne, sauna lub ładowarka EV wymagają większej mocy przyłączeniowej albo rozsądnego zarządzania obciążeniem, więc najpierw skonsultuj się z OSD.
Co zostawić włączone w domku na zimę?
Zaplanuj to jako osobne obwody: alarm, router lub grzejnik przeciwzamrożeniowy mogą zostać włączone, a reszta wyłączona. Wyłączniki RCD i przekaźnik napięciowy zostaw w pracy dla wszystkiego, co pozostaje pod napięciem, i przy każdym przyjeździe naciskaj przyciski testowe RCD.