Zanim zaczniesz
Odbiorników w warsztacie jest niewiele, ale są duże. Zbierz najpierw te dane: od nich zależą przyłącze, wyłączniki i wielkość obudowy.
Typowe obwody w warsztacie
Dziel według funkcji, a nie według ścian. Oświetlenie i gniazda ogólne zostają osobno od narzędzi o dużym prądzie rozruchowym.
| Obwód | Wyłącznik | Przewód mm² | Ochrona | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Oświetlenie · wszystkie strefy | B10 | 3 × 1,5 | RCBO 30 mA | Dodaj oprawy awaryjne tam, gdzie maszyny wybiegają po wyłączeniu. |
| Gniazda przy stole warsztatowym | B16 | 3 × 2,5 | RCBO 30 mA | Elektronarzędzia, ładowarki, odkurzacz warsztatowy. |
| Gniazda w garażu i magazynku | B16 | 3 × 2,5 | RCBO 30 mA | Stanowisko auta osobno od stołu warsztatowego. |
| Sprężarka | C16 | 3 × 2,5 | Własny RCBO 30 mA | Charakterystyka C na rozruch silnika. |
| Spawarka trójfazowa | C16 | 5 × 2,5 | Własny RCBO 30 mA | Typ RCD sprawdź w instrukcji spawarki. |
| Gniazdo CEE 16 A, 5-biegunowe | C16 | 5 × 2,5 | Własny RCBO 30 mA | 30 mA jest obowiązkowe dla gniazd do 32 A. |
Oświetlenie · wszystkie strefy
- Wyłącznik
B10- Przewód · mm²
- 3 × 1,5
- Ochrona
- RCBO 30 mA
Dodaj oprawy awaryjne tam, gdzie maszyny wybiegają po wyłączeniu.
Gniazda przy stole warsztatowym
- Wyłącznik
B16- Przewód · mm²
- 3 × 2,5
- Ochrona
- RCBO 30 mA
Elektronarzędzia, ładowarki, odkurzacz warsztatowy.
Gniazda w garażu i magazynku
- Wyłącznik
B16- Przewód · mm²
- 3 × 2,5
- Ochrona
- RCBO 30 mA
Stanowisko auta osobno od stołu warsztatowego.
Sprężarka
- Wyłącznik
C16- Przewód · mm²
- 3 × 2,5
- Ochrona
- Własny RCBO 30 mA
Charakterystyka C na rozruch silnika.
Spawarka trójfazowa
- Wyłącznik
C16- Przewód · mm²
- 5 × 2,5
- Ochrona
- Własny RCBO 30 mA
Typ RCD sprawdź w instrukcji spawarki.
Gniazdo CEE 16 A, 5-biegunowe
- Wyłącznik
C16- Przewód · mm²
- 5 × 2,5
- Ochrona
- Własny RCBO 30 mA
30 mA jest obowiązkowe dla gniazd do 32 A.
Wartości z przykładu poniżej, a nie obliczenie doboru przewodów. Sprawdź sposób ułożenia, długość linii, grupowanie przewodów i prąd zwarciowy. Silnika maszyny 3 kW nie ma w tabeli: chroni go wyłącznik silnikowy (MPCB 4–6,3 A, nastawa 5,8 A), a nie wyłącznik B lub C.
Plan w praktyce
Typowy warsztat w podwójnym garażu z przyłączem trójfazowym 32 A. Siedem obwodów, każde duże narzędzie na własnej linii, silnik maszyny na wyłączniku silnikowym.
Garaż z warsztatem, trójfazowe 32 A
Strefa robocza, stanowisko garażowe i magazynek ze sprężarką, spawarką 6 kW, silnikiem maszyny 3 kW i gniazdem CEE 16 A.
- 1×Obudowa 4×12 (48 mod.), tworzywo, montaż podtynkowy, IP30
- 1×Wyłącznik główny, C32, 4 mod.
- 1×Ogranicznik przepięć (SPD), typ 2, układ 3+1 (CT2), 4 mod.
- 1×Blok rozdzielczy 4P 125 A, 10 zacisków na biegun, 4 mod.
- 1×Wyłącznik różnicowoprądowy z członem nadprądowym (RCBO), B10, 30 mA typ A, 2 mod.
- 2×Wyłącznik różnicowoprądowy z członem nadprądowym (RCBO), B16, 30 mA typ A, 2 mod.
Wygenerowane przez konfigurator z 20% rezerwy miejsca. Konfigurator dobiera obudowę do miejsca montażu (IP30 wewnątrz) i zgłasza IP54 dla zapylonego warsztatu: przyjmij poprawkę przed zamówieniem.
Planowanie krok po kroku
Sześć kroków od listy narzędzi do projektu roboczego, który sprawdzisz z elektrykiem.
- 1
Spisz narzędzia i miejsca ich pracy
Zapisz każdą maszynę z mocą i liczbą faz z tabliczki znamionowej. Zanotuj, które narzędzia pracują jednocześnie: sprężarka ze spawarką to zwykle szczyt poboru.
- 2
Potwierdź parametry przyłącza
Zapisz liczbę faz, zabezpieczenie przedlicznikowe i układ sieci. Maszyna trójfazowa lub spawarka na przyłączu jednofazowym wymaga innego urządzenia lub przetwornicy, a nie tylko większego wyłącznika.
- 3
Daj dużym narzędziom osobne obwody
Sprężarka, spawarka, maszyny i gniazdo CEE dostają osobne linie z wyłącznikiem o charakterystyce C, a silniki z rozruchem bezpośrednim wyłącznik silnikowy nastawiony na prąd znamionowy.
- 4
Chroń ludzi przy gniazdach
Każde gniazdo, także CEE, ma ochronę RCD 30 mA. Silnik zasilany na stałe przez MPCB w układzie TN zwykle jej nie wymaga, ale kieruj się projektem i lokalnymi przepisami; w układzie TT RCD jest potrzebny na każdym obwodzie.
- 5
Wybierz pyłoszczelną obudowę i zostaw miejsce
Wybierz obudowę co najmniej IP54 i gniazda odporne na pył. Rozłóż odbiorniki jednofazowe na L1, L2 i L3 i zostaw 20–30% wolnego miejsca na kolejną maszynę.
- 6
Przekaż projekt elektrykowi
Wyeksportuj schemat połączeń, listę zakupów i kroki montażu. Elektryk sprawdza przekroje przewodów względem trasy i długości, podłącza zasilanie, wykonuje pomiary odbiorcze i sporządza protokół.
Szczegóły, które warto dopilnować
Wymagania
PN-HD 60364 / przepisy lokalne
- Pomieszczenie zapylone: obudowa i osprzęt co najmniej IP5X; konfigurator wymaga IP54.
- Gniazda do 32 A, także CEE, wymagają ochrony uzupełniającej wyłącznikiem RCD 30 mA.
- Silniki wymagają ochrony przeciążeniowej: MPCB nastawiony na prąd znamionowy albo wyłącznik z przekaźnikiem.
- Sprawdź prąd rozruchowy względem zabezpieczenia przedlicznikowego i spadek napięcia na długich liniach.
- Pomiary i sprawdzenie instalacji przez osobę z uprawnieniami przed rozpoczęciem pracy w warsztacie.
Częste błędy
Drobne przeoczenia, których łatwo uniknąć
- −Spawarka zasilana z domowego gniazda przez przedłużacz na bębnie.
- −Wyłącznik B na sprężarce, który wybija przy każdym rozruchu.
- −Rozdzielnica IP30 do wnętrz w pomieszczeniu pełnym pyłu ze szlifowania.
- −Silnik chroniony zwykłym wyłącznikiem bez nastawy przeciążeniowej.
- −Oświetlenie na wspólnym obwodzie z gniazdami: wybita szlifierka zostawia Cię w ciemności.
Najczęstsze pytania
Czy w garażu z warsztatem potrzebny jest prąd trójfazowy (siła)?
Nie do elektronarzędzi i małej sprężarki. Potrzebujesz go do maszyn trójfazowych, większych spawarek i gniazd CEE 5-biegunowych, a przy okazji lepiej rozkłada duże obciążenia. Przykład ma przyłącze trójfazowe 32 A; zapytaj OSD, jakie zwiększenie mocy jest możliwe.
Jaki wyłącznik i przewód do spawarki?
Kieruj się instrukcją spawarki: podaje ona wymagane zabezpieczenie zasilania. W przykładzie trójfazowa spawarka inwertorowa 6 kW dostaje C16 i przewód 5×2,5 mm². Wiele instrukcji wymaga RCD typu B lub F, bo inwertory mogą generować upływ stałoprądowy; domyślnie jest tu typ A, więc sprawdź swoją.
Czy gniazdo siłowe CEE musi mieć różnicówkę?
Tak. Według PN-HD 60364-4-41 gniazda do 32 A wymagają ochrony uzupełniającej wyłącznikiem RCD 30 mA, niezależnie od ich kształtu. Konfigurator zawsze daje na linię gniazda CEE RCBO 30 mA i zgłasza błąd, jeśli go usuniesz.
Jaki wyłącznik do sprężarki?
Wyłącznik o charakterystyce C na osobnym obwodzie. Rozruch silnika przez chwilę pobiera kilkukrotność prądu znamionowego, co może wybić charakterystykę B. Jednofazowa sprężarka 2,2 kW dostaje w przykładzie C16 i 2,5 mm²; przy większych jednostkach trójfazowych sprawdź tabliczkę znamionową.
Jaki stopień IP dla rozdzielnicy w warsztacie?
Tam, gdzie powstaje pył, celuj w IP54 lub wyżej dla obudowy i gniazd przy maszynach. Konfigurator dobiera obudowę do miejsca montażu, więc w warsztacie zgłasza IP30 i proponuje IP54 jako poprawkę jednym kliknięciem.
Jak zabezpieczyć silnik tokarki lub piły?
Silnik z rozruchem bezpośrednim dostaje wyłącznik silnikowy (MPCB) z nastawą termiczną na prąd znamionowy z tabliczki: 5,8 A dla silnika 3 kW w przykładzie. Silnik zasilany z falownika dostaje zamiast tego wyłącznik C, zgodnie z instrukcją falownika.
Czy mogę sam zrobić instalację w warsztacie?
Samodzielne planowanie jest w porządku i oszczędza czas elektryka. Podłączenie do zasilania, a w wielu krajach całą instalację, musi wykonać lub przynajmniej sprawdzić i zmierzyć elektryk z uprawnieniami. Traktuj PDF jako projekt roboczy, a nie zatwierdzenie.