Jak zaplanować i zbudować rozdzielnicę krok po kroku

Co możesz zrobić sam

Zaplanowanie rozdzielnicy jest Twoje. Kupno części jest Twoje. Zamontowanie aparatów na szynie i ich okablowanie na stole warsztatowym w większości miejsc też jest Twoje.

Podłączenie tej rozdzielnicy do zasilania zwykle już nie. W większości Europy końcowe podłączenie i odbiór są zastrzeżone dla uprawnionego elektryka, a w kilku krajach instalacja musi zostać sprawdzona i odebrana, zanim wolno ją załączyć. Przepisy różnią się między krajami, a czasem między regionami, więc sprawdź swoje, zanim zaplanujesz pracę — nie po tym, jak kupisz już pudełko wyłączników.

Ten poradnik prowadzi Cię do punktu, w którym poprawnie dobrana i starannie zmontowana rozdzielnica jest gotowa, żeby fachowiec ją sprawdził, podłączył i odebrał. To realna oszczędność czasu i pieniędzy, i to tutaj naprawdę kończy się majsterkowanie.

Krok 1. Zapisz to, co już masz

Cztery fakty decydują niemal o wszystkim dalej, a wszystkie cztery odczytasz z istniejącej rozdzielnicy albo z umowy przyłączeniowej:

• Prąd znamionowy wyłącznika głównego. Górny wyłącznik, oznaczony na przykład C40 albo B25. Liczba to amperaż.
• Ile przewodów wchodzi do domu. Dwa albo trzy oznaczają jedną fazę; cztery albo pięć — trzy fazy.
• Układ uziemienia. Czy dochodzi osobny przewód ochronny i jakie jest Twoje zasilanie — zobacz układy uziemienia.
• Twoje duże odbiorniki. Kuchenka elektryczna, podgrzewacz wody, pralka, zmywarka, klimatyzator, ładowarka EV. Przybliżona moc wystarczy.

Jeśli jakiejś liczby nie da się poznać bez elektryka, nie zgaduj jej. Planuj na tym, co wiesz, a resztę zaznacz jako pytanie do niego.

Krok 2. Podziel dom na obwody

Obwód to grupa punktów dzielących jeden wyłącznik. Oświetlenie i gniazdka nigdy nie dzielą jednego, żeby zadziałanie zabezpieczenia gniazdek nie zostawiło Cię w ciemności; potrzeby każdego pomieszczenia liczy się osobno; a duże odbiorniki dostają własne linie.

Zasady, ile punktów należy do jednej linii, znajdziesz w podziale na obwody, a listę odbiorników, które zawsze zasługują na dedykowaną linię, w obwodach dedykowanych. Sumę, skorygowaną współczynnikiem jednoczesności i sprawdzoną względem wyłącznika głównego, wyjaśnia obliczanie obciążenia.

To jest krok, który za Ciebie wykonuje generator: odpowiadasz na pytania, a on tworzy listę obwodów, dobór aparatów i układ, które potem możesz edytować.

Krok 3. Dobierz zabezpieczenia

Każdy obwód potrzebuje zabezpieczenia przed przeciążeniem i zwarciem — to zadanie wyłącznika, a litera na nim liczy się tyle samo co liczba (charakterystyki wyzwalania). Wyłącznik musi być dobrany do przewodu, nigdy odwrotnie (przekroje przewodów).

Ochrona przed porażeniem prądem to osobne zadanie, realizowane przez RCD (czym jest RCD). Strefy mokre potrzebują 30 mA (dlaczego 30 mA), nowoczesne urządzenia z elektroniką potrzebują właściwego typu (typy RCD), a to, czy obwód dzieli RCD z innymi czy dostaje własny aparat zespolony, to kompromis opisany w RCD czy RCBO.

Dwa kolejne zależą od miejsca zamieszkania: ogranicznik przepięć, jeśli zasilanie idzie linią napowietrzną albo mieszkasz tam, gdzie burze są częste (ochrona przeciwprzepięciowa), oraz przekaźnik napięciowy, gdy zasilanie jest niestabilne (przekaźniki napięciowe).

Krok 4. Dobierz wielkość obudowy

Policz moduły zajmowane przez Twoje aparaty, a potem dodaj zapas. Rozdzielnica bez wolnego miejsca to rozdzielnica, którą wymienisz przy pierwszej zmianie — ładowarce EV, obwodzie do ogrodu, nowym obwodzie do warsztatu. 20–30% zapasu to sprawdzona zasada (po co zostawiać zapas), a wybór samej obudowy opisuje dobór obudowy.

Krok 5. Kup części

Rozdzielnica to nie tylko wyłączniki. To obudowa, szyny DIN, szyny zbiorcze i grzebienie rozprowadzające zasilanie wzdłuż rzędu, szyny N i PE, przewód rozdzielnicowy, opisy oraz dławiki kablowe. Brak jednej pozycji zatrzymuje montaż w połowie.

Czytanie listy zakupów wyjaśnia każdą pozycję wygenerowanej listy i na co uważać przy zamianie na inną markę — podziałka grzebienia i wielkość zacisków to miejsca, gdzie zamiany najczęściej zawodzą.

Krok 6. Montuj w odpowiedniej kolejności

Montuj rozdzielnicę, gdy nic nie jest podłączone do zasilania — na stole warsztatowym albo przy odłączonym i sprawdzonym pod kątem braku napięcia przewodzie zasilającym (bezpieczna praca).

Kolejność, która działa: zamontuj obudowę, zamocuj szyny, umieść najpierw aparaty wejściowe, a potem każdą sekcję RCD od lewej do prawej, przytnij i załóż grzebienie, podłącz przewody wychodzące, a na końcu okablowanie neutralne — każdy przewód N wracający na szynę N swojej własnej sekcji RCD, co jest najczęstszym błędem (jak rozdzielnica jest okablowana w środku). Opisz wszystko, zanim zamkniesz obudowę.

PDF z generatora daje Ci to jako ponumerowane kroki wygenerowane z Twojej własnej rozdzielnicy, a nie ogólne porady (jak czytać swój plan).

Krok 7. Przekaż do sprawdzenia i podłączenia

Elektryk sprawdza to, co zbudowałeś, podłącza do zasilania i dokonuje odbioru: ciągłość, rezystancja izolacji, impedancja pętli zwarciowej, czasy zadziałania RCD. To wymaga przyrządów i, w większości krajów, uprawnień.

Przynieś mu wyeksportowany PDF. Plan z listą obwodów, zestawieniem aparatów i schematem jednokreskowym zmienia rozmowę z „co Ty tu zrobiłeś" w przegląd, co jest szybsze i tańsze. Co leży całkowicie poza zakresem narzędzia — i zawsze wymaga fachowca — wymienia kiedy wezwać elektryka.